Divining Delphic messages” was first published in the Philippine Daily Inquirer on October 15, 2016. (Pilipino version: “Matuto mula sa mga Pagkakamali“)

PRRD and his critics agree on several fundamental points: We face a serious drug problem that demands attention; the police have a mandate to suppress the drug trade, and in the performance of their duty, they can use deadly force to protect their lives; some crooked cops are involved in the drug trade; extrajudicial killings (EJKs) cannot be condoned and due process must be followed in arresting drug suspects.

Despite this consensus, EJKs remain a concern: The EJK count shows that the police hear more clearly and execute more diligently PRRD’s directive to kill criminals than his caution to respect due process. Like the instructions of Apollo’s priest at Delphi in Greek mythology, PRRD’s message has become ambiguous and subject to alternative, defensible interpretations.

PRRD routinely expresses his confidence that the police know and comply with the requirements of due process. Hence, his repeated, often unqualified assurances that cops who kill criminals while on duty will receive presidential pardon.

But the presumed regularity of police action during official missions does not include the presumption that these operations will always and inevitably involve killing. Thus, police procedures require the investigation of all deaths during these missions. As the last Senate hearing on EJKs showed, many cases have not been fully investigated and resolved.

The PNP, unfortunately, has enough cases of police connivance in crimes to tarnish its reputation. The murder of Zenaida Luz, regional chair of the Oriental Mindoro Citizens Crime Watch, was an untimely reminder of the PNP’s checkered history.

Even before the Luz murder, the P2-million reward that PRRD promised for exposing “ninja cops” protecting drug syndicates reinforced suspicions that EJK and vigilante killings would serve to eliminate witnesses against police corruption. It validated concerns about enhancing the powers of an agency for a complex drug war before it had undergone some process of reform.

Other pronouncements clouded PRRD’s commitment to the protection of constitutional rights. He believes that users on shabu for six months are irreparably brain-damaged and pose a threat to the community. He has questioned whether such drug users retain the humanity that endows them with human rights. Where rehab was possible, he complained about the costs of treatment and the diversion of funds better used for education and social services.

Regrettably, the rage PRRD continues to direct at those who warn against human rights violations in the conduct of the drug war also prompts doubts about the message that he really wants to deliver to the police: Respect due process, or kill drug addicts and pushers, regardless of human rights. The question discounts the value of his reminders that the police comply with due process as proof of his commitment to human rights.

High performance rating in the surveys reflected the public’s willingness to permit PRRD a long leash to push his war on drugs. But the SWS survey also showed 94 percent of respondents considering as Somewhat Important (23 percent) or Very Important (71 percent) that arrested drug suspects remain alive.

The survey did not probe why respondents held this view. A few may recall the constitutional prohibition against summary execution. Many, perhaps, believed that even drug addicts deserved a chance at redemption; even Sen. Manny Pacquiao admitted to using all kinds of drugs in his youth. He was fortunate to have escaped the fate of those now dumped dead on the streets with a cardboard sign branding them as drug users and pushers.

And, perhaps, they feared themselves vulnerable to EJK. SWS reported that 72 percent of the D-E classes, to which the greater number of EJK victims belonged, rejected the killing of suspects as Very Important, against 57 percent of the A-B-C classes.

This message on EJK, clearer than the oracles at Delphi, comes not from foreign meddlers but from the people to whom PRRD holds himself accountable. Will he hear and heed their call?

—–

Paghinuha sa mga Hula ng Delphi

Nagkakasundo si PRRD at ang kanyang mga kritiko sa ilang pangunahing bagay:

  • ​May malubha tayong problema sa droga na kailangang pagtutuunan.
  • ​Katungkulan ng pulisya na pigilin ang pagbebenta ng droga; sa pagtupad sa tungkuling ito, maari silang gumamit ng dahas sa pagtatanggol ng sarili.
  • ​Ilang tiwaling pulis sa PNP ang sangkot sa pagbebenta ng droga.
  • ​Hindi maituturing na tama ang pagpatay sa labas ng batas (EJK); kailangang sundin ang tamang proseso sa pag-aresto ng mga pinaghihinalaang sangkot sa droga.

Sa kabila ng pagkakasundong ito, problema pa rin ang EJK: dahil ipinamamalas ng bilang ng EJK na mas mas naririnig at mas masipag na ipinatutupad ng pulisya ang atas ni PRRD na patayin ang mga kriminal kaysa sa tagubilin niya na igalang ang tamang proseso. Tulad ng mga tagubilin ng pari ni Apollo sa Delphi sa mitolohiyang Griyego, naging malabo na ang mensahe ni PRRD at maaari nang mabigyan ng iba’t ibang maikakatuwirang interprestasyon.

Patuloy na isinasaad ni PRRD ang kumpiyansiya niyang alam at tinutupad ng pulisya ang mga hinihingi ng wastong proseso ng batas. Kaya nga paulit-ulit at walang-pasubali ang pagtiyak niya na ang mga pulis na papatay ng mga kriminal bilang bahagi ng kanilang tungkulin ay tatanggap ng pardon mula sa pangulo.

Ngunit ang ipinagpapalagay na kawastuan ng pagkilos ng pulis sa mga opisyal na misyon ay hindi nangangahulugan na maipagpapalagay din na ang mga operasyong ito ay palagi, at di-maiiwasan, may kasangkot na pagpatay. Kaya nga bahagi ng patakaran ng pulisya ang pag-imbestiga sa lahat ng pagpatay sa mga misyong ito. Tulad ng naisiwalat sa kamailang usapin sa Senado tungkol sa EJK, maraming mga kasi ang hindi naimbistigahan at nalutas nang lubusan.

Sa kasawiang-palad, sapat na ang mga kaso ng kutsabahan ng mga pulis para mamantsahan ang reputasyon ng ahensiya. Ang pagpatay kay Zenaida Luz, regional chair ng Oriental Mindoro Citizens Crime Watch, ay malungkot na pagpapaalala ng kasaysayan ng katiwalian sa PNP.

Bago pa man ang pagpatay kay Luz, ang mga dalawang-milyong-pisong-pabuya na ipinangako ni PRRD para sa pagbubunyag ng “ninja cops” na nangangalaga sa mga sindikato ng droga ay nagpalakas sa hinala na ang EJK at pagpatay ng mga vigilante ay magsisilbing pamuksa ng mga testigo laban sa korupsyon ng pulisya. Pinatunayan nito ang mga agam-agam tungkol sa pagpapalakas ng mga kapangyarihan ng isang ahensiya para sa masalimuot na digmaan sa droga bago pa man ito dumaan sa proseso ng reporma.

Pinalabo rin ang ilang mga pahayag ang pangako ni PRRD na pangalagaan ang mga karapatang konstitusyunal. Naniniwala siya ang mga nagumon sa shabu nang anim na buwan ay lubos nang nasira ang isip at mga banta na sa komunidad. Pinagdudahan na niya kung may sapat pang pagkatao ang mga adik na iyon para magkaroon ng mga karapatang-pantao. Kung may posibilidad man ang rehabilitasyon, nagreklamo siya sa gastos sa paggamot sa mga ito at sa dibersiyon ng pondong mas mabuting ilaan sa edukasyon at serbisyong pampubliko.

Kalungkut-lungkot na ang galit ni PRRD sa mga nagbababala laban sa paglabag sa mga karapatang pantao sa pagsusulong ng giyera laban sa droga ay nagbubunga rin ng pagdududa sa mensaheng tunay niyang gustong sabihin sa mga pulis: igalang ang mga prosesong ayon sa batas, o patayin ang mga adik at nagtutulak nang walang pagsasaalang-alang sa mga karapatang pantao. Ang tanong ay bumubura sa halaga ng kanyang paalala na umalinsunod ang mga pulis sa mga prosesong ayon sa batas bilang patunay ng kanyang paggalang sa mga karapatang pantao.

Sinalamin ng mataas na performance rating sa mga survey ang pag-ayon ng publiko na bigyan si PRRD ng ninanais niyang kapangyarihan para maisulong ang kanyang giyera laban sa droga. Ngunit ipinamalas din ng SWS survey na itinuturing ng 94% ng mga tumugon na May Halaga (23%) o Napakahalaga (71%) na manatiling buhay ang mga inarestong drug suspects.

Hindi itinanong ng survey kung bakit ganito ang tingin ng mga tumugon. Maaring matandaan ng ilan ang pagbabawal ng konstitusyon sa summary execution. Marami, marahil, ang naniniwala na kahit ang mga gumon sa droga ay may karapatang mabigyan ng pangalawang pagkakataong magbago; kahit nga si Sen, Pacquiao ay umamin na gumamit siya ng kung anu-anong droga noong kanyang kabataan. Mapalad siyang nakaligtas sa kasawiang-palad ng ngayo’y mga itinambak na patay sa mga kalsada na may karatulang nakasabit sa kanilang leeg na nagtatatak sa kanila bilang mga gumon sa, at nagtutulak ng, droga.

At, marahil, natatakot silang maging biktima ng EJK. Iniulat ng SWS na 72% ng mga nasa antas D-E, na siyang kinabibilangan ng mas malaking bilang ng mga biktima ng EJK, ang pagtutol sa pagpatay sa mga suspek bilang Napakahalaga, laban sa 57% ng antas A-B-C.

Ang mensaheng ito tungkol sa EJK, na mas malinaw pa sa mga hula ng Delphi, ay mula hindi mula sa mga dayuhang nakikialam kundi mula sa mga taong itinuturing ni PRRD na dapat niyang panagutan. Pakikinggan at susundin kaya niya ang tawag ng mga ito? #

Edilberto de Jesus
Edilberto de Jesus is a former Secretary of Education. He is also professor emeritus at the Asian Institute of Management.